Tüm Haberler
Mimarlık Eğitimi Süresi Konusunda MiAK ve MiAK-MAK Görüşü – Ocak 2026

4 Şubat 2026 09:35:45

Mimarlık Eğitimi Süresi Konusunda MiAK ve MiAK-MAK Görüşü – Ocak 2026

Aşağıda sunulan yazı, son dönemde akademik ortamlarda ve medyadaki söylem ve tartışmalarda gündeme gelen, yüksek öğretimin üç yılda tamamlanabilmesine yönelik olası düzenlemelerle ilgili olarak, mimarlık eğitimi bağlamında MiAK ve MiAK-MAK ortak görüşünü içermektedir.

 

Doç. Dr. Hacer Ela Aral                                             Prof. Dr. Şebnem Hoşkara

MiAK Yönetim Kurulu Başkanı                                  MiAK-MAK Başkanı

 

 

Mimarlık Eğitimi Akreditasyon Derneği (MiAK); mimarlık eğitiminin kalitesini artırmak; ve buna bağlı olarak mimarlık hizmetlerinin niteliğinin yükseltilmesi, doğal ve yapılı çevrenin kalitesinin ve mimarlık mesleğinin gelişiminin desteklenmesi olarak belirlenmiş olan misyon ve vizyonu doğrultusunda, Türkiye’deki mimarlık eğitiminin uluslararası standartlarla ve uluslararası mimarlık ortamında mesleki yetkinlik için kabul gören ölçütlerle uyumlu hâle gelmesini hedeflemektedir.

Mimarlık eğitiminde uluslararası kabul gören eğitim süresi Türkiye’nin bağlı olduğu kurumsal çerçevelerde beş yıl olarak görülmektedir:

                       - Avrupa Birliği çerçevesinde:

2005 yılında yayımlanan 2005/36/EC Direktifi (07.09.2005), Avrupa Parlamentosu ve Konseyi - Mesleki Niteliklerin Tanınması konusu kapsamında, Mimarlık mesleği özel hükme tabi “... halk sağlığı veya güvenliği etkileri olan düzenlenmiş meslekler” (Madde 6) olan “genel bakımdan sorumlu hemşire, diş hekimi, veteriner hekim, ebe, mimar, eczacı ve doktor” (Madde 7) arasında sayılmış; bu mesleklerin uluslararası tanınırlığı ve eşdeğerliğinin sağlanması için asgari koşulların tanımlanması gereği (Madde 19) kabul edilmiştir.

18.01.2016’da yayımlanan güncellenmiş Mesleki Yeterlilikler Yönergesi kapsamında yer alan Avrupa Birliği çapında tanımlanan mesleklerde hızlı ve otomatik tanıma sağlayan çerçeveye göre ise Mimarlık mesleğinde otomatik tanıma için gerekli asgari eğitim, sürekli beş yıl eğitim veya sürekli dört yıl eğitimi takiben iki yıllık mesleki staj olarak tanımlanmıştır [1].

                       - UNESCO-UIA çerçevesinde:

2002 yılında yayımlanan ve 2017 yılında güncellenen Uluslararası Mimarlar Birliği (International Union of Architects, UIA) Mimarlık Eğitim Şartı kapsamında Mimarlık eğitimi en az beş yıl olmalıdır.

UNESCO-UIA Eğitim Program ve Sistemlerinin Akreditasyonu için Süreç Rehberi’nde (The UNESCO-UIA Validation System Procedures Manual for Study Programmes and Systems) (Bölüm I.2) Mimarlık okulları için akreditasyon ölçütleri beş yıllık eğitim ve Mesleki Yetkinlik için gerekli eğitim ise beş yıllık eğitime ek olarak iki yıl mesleki staj olarak görülür.

Mimarlık eğitimi, uluslararası standartlarla ve uluslararası mimarlık ortamında mesleki yetkinlik için kabul gören ölçütlerle uyumlandırılması yanında, doğası gereği olarak üç yılda ve yıl içerisinde üç dönem olarak uygulanacak eğitim dönemlerinde gerçekleştirilemeyecek yapıdadır:

  • Mimarlık eğitiminin temelini oluşturan Mimari Tasarım Stüdyosu dersleri, müfredat gereğince her sene alınan derslerin kazanımının bir arada görülmesi beklenen, bu derslerin kazandırdığı bilgi ve becerilerin sentezlendiği kapsamlı süreçleri içerdiği için ancak 14 haftalık dönemlerde verimli sonuç verebilmektedir. Uygulanan örneklerde ders saatleri aynı olsa da kısa yaz dönemlerinin stüdyo dersi çıktıları yeterli görülmemiştir.
  • Avrupa Birliği tarafından kabul edilen çalışma süreleri, günde sekiz saatle sınırlandırılmış iken, üç yıla sığdırılmaya çalışılan mimarlık eğitimi, hem akademik kadro, hem de öğrenciler için çok daha uzun ve yoğun çalışma saatlerini gerektirecek; öğrenci kazanımlarının yanında akademisyenlerin araştırma sürelerinin de sınırlanması sonucunu getirecektir. Bir başka deyişle, yoğun trimester temposu, öğretim üyelerinin SCI/AHCI kapsamındaki araştırma ve yayın süreçlerini olumsuz bir şekilde etkileyecektir. Eğitim kalitesine de olumsuz olarak yansıyacak bu durum, başta araştırma üniversitelerinde olmak üzere araştırma~geliştirme faaliyetlerini sekteye uğratacak; üniversitelerin bilimsel niteliğinin düşmesine sebep olacaktır. 
  • Avrupa Yüksek Öğrenim Alanı (EHEA) bağlamında AKTS Kredilendirme Sistemi tanımlamasına göre: Tam zamanlı bir akademik yılın veya eşdeğerinin öğrenme kazanımları ve ilgili iş yükü için 60 AKTS kredisi tahsis edilmiştir. Bu bağlamda, yüksek öğrenim yılı başına yıllık kredi sayısıyla oranlandığında dört yılda verilen 240 kredinin üç yıllık bir eğitimde verilmesi mümkün görülmemektedir. 
  • Mesleki yeterlilik, kamu güvenliği ve deprem gerçeği düşünüldüğünde ve Türkiye’nin deprem riski göz önüne alındığında; statik, betonarme ve yapı bilgisi gibi teknik derslerin-kredi sayısı sabit tutulması hedeflense de, 11-12 haftaya sıkıştırılması, kaçınılmaz olarak yüzeysel bir öğrenime yol açacağından eğitim kalitesinin düşmesi anlamına gelecek ve mimarlık uygulamalarında ve kamu güvenliğinde büyük risk oluşturacaktır.
  • Yaz dönemlerinin de takvime dahil edilmesiyle, öğrencilerin uygulama pratiği kazanacağı şantiye ve ofis stajlarına zaman kalmayacaktır. Buna ek olarak yaz dönemleri mimarlık öğrencilerinin enformel ve müfredat dışı çalışmalarının da yapıldığı dönemlerdir. Bu çalışmalar, meslek pratiğinin uygulandığı, tartışıldığı ve öğrenme sürecinin devam ettiği alanlar olarak tanımlanabilir. Öğrenim süresi içindeki boşluklar “tatil” veya “boş zaman” değil, öğrencinin kendini geliştirdiği, okulda öğrendiği bilgileri pekiştirdiği dönemlerdir. 
  • Mimarlık eğitim süresinin kısaltılması, YÖK tarafından kurulan kalite sisteminin "eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme, toplumsal katkı ve yönetim sistemi süreçlerinde" ve YÖKAK nezdinde sürdürülen akreditasyon koşul ve süreçlerinde  aksamalara yol açacaktır. YÖKAK 2024-2028 Stratejik Planı'nda, 12. Kalkınma Planı'nın (2024-2028) 'eğitim' bölümüne referansla ifade edilen "ülkemizin ihtiyaçları doğrultusunda evrensel bilgi üretimine katkı sunacak yetkinlikte akademik kadroların ve nitelikli insan gücünün yetiştirilmesini hedef alan, uluslararası öğrenciler ve alanında başarılı akademisyenler için üniversitelerimizi çekim merkezi haline getirecek yenilikçi ve rekabetçi bir yükseköğretim sisteminin oluşturulması" amacı doğrultusunda ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri içinde altı çizilen 'nitelikli eğitim'in sürdürülmesi önemlidir.   

Mimarlık eğitiminde sürecin hızlandırılması, kazanımların içselleştirilmesini engelleyerek eğitim piramidinin temel taşlarını zayıflatacaktır.  MiAK ve MiAK-MAK, mimarlık eğitiminde "hızın" nitelik ve güvenliğin karşıtı olduğu görüşüyle; önerilen modelin pedagojik süreklilik, kamu güvenliği ve uluslararası uyum eksenlerinde telafisi güç zararlar doğuracağına inanmaktadır.

MiAK ve MiAK-MAK, Mimarlık eğitiminin kalitesinin yükseltilmesi yanında, mimarlık hizmetlerinin niteliğinin artırılarak mimarın hukuken sorumlu olduğu doğal ve yapılı çevrenin kalitesinin ve afetlere karşı güvenliğin geliştirilmesi, Mimarlık mesleğinin eğitim aracılığıyla gelişmesini içeren hedefleri kapsamında mimarlık eğitim süresi yanında mesleki yetkinlik koşullarının da uluslararası çerçevelere uyumlandırılması gereğini vurgulamaktadır [2].  

MiAK ve MiAK-MAK perspektifinden bakıldığında Mimarlık eğitiminin kalitesinin yükseltilmesi; eğitim süresinin, uluslararası kurumlarca kabul edilen sürelere uygun şekilde kesintisiz beş yıla çıkarılmasını gerektirmektedir   [3].  MiAK ve MiAK-MAK, bu doğrultuda uzun yıllardır emek veren Mimarlık Fakültesi Dekanları Konseyi (MİDEKON), TMMOB Mimarlar Odası, Mimarlık Okulları Bölüm Başkanları İletişim Grubu (MOBBİG) gibi Mimarlık eğitiminin etkin kurullarının çalışmalarını desteklemektedir.

[1] Türkiye’de 2.2.2008 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan Doktorluk, Hemşirelik, Ebelik, Diş Hekimliği, Veterinerlik, Eczacılık ve Mimarlık Eğitim Programlarının Asgari Eğitim Koşullarının Belirlenmesine Dair Yönetmelik kapsamında Doktorluk, Diş Hekimliği ve Veterinerlik eğitim süreleri asgari beş yıl olarak belirlenirken, Mimarlık eğitim süresi asgari dört yıl olarak kalmıştır.

[2] Uluslararası mimarlık ortamında kabul gören mesleki yetkinlik modellerinde beş yıllık eğitimin tamamlanması temel olmakla birlikte tek ölçüt olarak tanımlanmamakta, bir veya iki yıllık staj ve farklı sınama süreçleri uygulanmaktadır.

[3] Türkiye’de Mimarlık eğitiminin mevcut dört yıllık eğitimden kesintisiz beş yıla çıkarılması, aşamalı bir sùreç olarak tariflenirse geçiş döneminde dört artı bir yıl gibi modeller düşünülebilir.

Kaynaklar: